اٹھ سال نی آمریت ناں نہھیرا مکڻے آلا اے یا اساں تے ہک نواں ڈنڈا راج نافذ ہوڻے آلا اے؟ ایہو جئیاں گلاں ہر سوچنے الے نیں سامڻے ایہہ این۔ جے بی بی سودا کری کہنسی، باوا ہوریں سودا کرن دیسڻ کالے بالاں آلے نویں جوان آپڻے اصولاں تے قائم رہ سکسڻ، لوکاں نیں بنیادی مسلے پہھکھ، سکھ، رہڻ سہڻ، مزدوری صحت تے تعلیم نیں پاسے اوڻے آلے حاکم کج کرسڻ یا پراڻا ڈرامہ لائی رکھسڻ۔ لوکاں کول گارنٹی تے صرف ایہہ وے جے اساں  پُرے نی وائو آر اُٹھیے تے، پوہ وکھ تے داڻے وکھ کرئیے۔  انہاں گلاں اپر، اس پرچے وچ ساہڑے لخاریاں آپڻی آپڻی سوچ ناں اظہار کیتا۔

جمہوریت توں لاوہ گولی ڈنڈے نال کُج نِی ہوئی سکڻا۔ جرنل مشرف نیں دور خونی نہھیری آر لوکاں کی کرکلی اپر چاہڑیا وا۔ جرنل صاحب اج نہ جاڻ کل تے جاڻا ای اے نیں۔ بہوں سارے سوچڻے الے لوکی ہڻ ایہہ باڻے این جے ہک نواں جرنل اچھڻے نال کوئی فوق نِی پیڻ لغا۔ ہڻ فوج کی واپس بیرکاں وچ جاڻا چاہی ناں اے۔ اس توں لاوہ ہور کوئی راہ نِی۔ ایہہ ہوسی تے ہو سکڻا اے ایہہ ملخ متے بچ ای جائے۔ جے ایہہ نہ ہوئے تے تے فر وزیرستان، بلوچستان،آر خونی ہولی سارے کھیڈی جاسی۔ اس ساری گل نیں نال نال ایہہ لازمی اے جے اساں امریکہ نیاں کھوسڑے چاڻا چھور دئیے تے اسنے اشارے تے اپڻے لوکاں کی ترپڑ مارنا بند کری شوڑیئے۔

ایہہ بہوں اوختاں توں بعد نکلیا اے۔ دو مہینے پہلاں اساں ہک مزاحیہ، مخولیا، تنقیدی کہاڻی "پلاٹستان" چھاپی سی۔ اس وجہ توں ساہڑے دفتر تے انٹیلیجنس بیورو ناں چھاپہ پیا سی۔ ہور چھاپے نیں ڈرے توں اساں پشلے مہینے دو ورقیاں ناں رسالہ کڈھیاسی۔ جہیڑا ساہڑی سوچ توں ودھ لوکاں خریدیا۔ اس نال اساں کی ہلا شیری لبھی جے ساہڑی زبان وچ لوک ہر قسم نیاں لختاں پڑھنا چاہڻے نیں۔ "پلاٹستان" نیں اغلے شمارے اساں نہ چھاپڻے۔

چین ناں ہک آکھاڻ اے جے شہنشاہ باہر ننگا نکلڻا ہوڻاسی، تے سارے اسنیاں کپڑیاں نی تعریف کرنیں ہوڻے سن۔ ہک دیہاڑے ہک بچے آخیا، "اوہ تکھو، شہنشاہ ننگا اے۔" حکمراناں کی ایہہ یاد رخڻا چاہی ناں اے جے کسے نہ کسے ویلے کوئی نہ کوئی آخسی ننگا شہنشاہ واقعی ننگاہوڻااے۔ ہاسہ مخول ساہڑے لوکاں ناں آپڻی حیاتی وچ حالات اپر تبصرہ کرنے نی ہک پراڻی رسم اے۔ سیاستدان وی ہک دوئے نی کھل لاہڻیوں نی ٹلڻے۔ چروکے مانچسٹر وچ نواز شریف ہک تقریر وچ آخیا سی جے جرنل صاحب کولوں کسے پچھیا، وائی جرنل صاحب دسو تُساں ناں F16 نیں بارے وچ کیہ خیال اے؟ جرنل صاحب فٹ بولے جے کارنر پلاٹ اے تے فوراََ خریدو۔

جسراں اساں پشلے سنگی وچ آخیا سی۔"پلاٹستان" ہک لطیفے نی شکل وچ مخولیا کہھاڻی اے۔ لطیفہ تے مخول، کاسکری تنقیدی اکثر باغی ہوڻے این۔ ہاسے نال کُج نی بِغڑناں۔

اس پرچے وچ ترے لخاریاں جہیڑی لوکاں نی ملخے نیں حوالے نال بے چینی اے اس بارے وچ اُنہاں آپڻی آپڻی سوچ ناں اظہار کیتا۔ طاہر محمود ناں مضمون "کُھرسی جاڻی دسڻی" وچ بہوں لوکاں نی سوچ سامڻے پیا کرنا اے۔ جمہوریت توں لاوہ گولی ڈنڈے نال کُج نِی ہوئی سکڻا۔ جرنل مشرف نیں دور خونی نہھیری آر لوکاں کی کرکلی اپر چاہڑیا وا۔ جرنل صاحب اج نہ جاڻ کل تے جاڻا ای اے نیں۔ بہوں سارے سوچڻے الے لوکی ہڻ ایہہ باڻے این جے ہک نواں جرنل اچھڻے نال کوئی فوق نِی پیڻ لغا۔ ہڻ فوج کی واپس بیرکاں وچ جاڻا چاہی ناں اے۔ اس توں لاوہ ہور کوئی راہ نِی۔ ایہہ ہوسی تے ہو سکڻا اے ایہہ ملخ متے بچ ای جائے۔ جے ایہہ نہ ہوئے تے تے فر وزیرستان، بلوچستان،آر خونی ہولی سارے کھیڈی جاسی۔ اس ساری گل نیں نال نال ایہہ لازمی اے جے اساں امریکہ نیاں کھوسڑے چاڻا چھور دئیے تے اسنے اشارے تے اپڻے لوکاں کی ترپڑ مارنا بند کری شوڑیئے۔

ماں بولی لازمی کرو۔

اساں چاہڻے آں جے ساہڑے لاقے وچ ماں بولی تعلیم نی حد تیکر خاص کری تے پہلی تے کچّی جماعتاں وچ لازمی کیتی جائے۔ اساں پشلیاں کئی سالاں توں ایہہ تجربہ کری رہے آں جے قرآن مجید پڑھنے آلے بندے تھوڑی جئی محنت نال سنگی تے آپڻی ماں بولی وچ لخت پڑھی سکڻے این۔ پشلے مہینے اساں ٹی وی تے چار پروگرام سنگی نیں نآں توں کیتے لکھاں لوکاں دنیا پہھر وچ تکھے۔ ہک پروگرامے وچ اساں تکھڻے آلیاں کی آخیا جے آپڻیاں ان پڑھ ماسیاں، پھوپھیاں، دادیاں، ناڻیاں کی بلائو جنہاں قرآن مجید پڑھیا وا تے فر تکھو جے فقرہ پڑھی سکسڻ یا نِی۔  اساں کئی ان پڑھ بزرگ جانڻے وآں جنہاں نکے نکے فقرے سوکھے پڑہی کہندے۔ اس توں ایہہ گل ظاہر ہوڻی اے انپڑھی نی لعنت اساں اپر ٹھوکی گئی اے۔ کیّاں جے ساہڑی ماں بولی وچ تعلیم نِی نالے ساہڑا درمیانہ طبقےطاُردو کی کلاوا ماری تے آپڻے آپ کی آپڻے لوکاں نی ماں بولی وچ دبیا خزانے کی گُڈرے وچ سٹا وا۔ ماں بولی لازمی کیتی جائے۔ ایہہ ساہڑے لوکاں ناں انسانی حق اے۔ جسراں کھاڻے آسطیں روٹی، لاڻے تیں کپڑا تے رہڻے تیں مکان نی لوڑ اے اسراں پڑھنے لخڻے تے بولڻے تیں زبان تے ماں بولی  نی لوڑاے۔

کُھرسی لارے پئی کھاڻی!!!!!!

ہر گُزرنے دیہاڑے نال اقتدار ناں کہھوڑا جرنل مشرف نیں قابو وچوں باہر ہوڻا جاڻا اے۔ اوہ برف ناں ہک ایہو جیا پہاڑ اے جہیڑا تُہھپے نی تپش نال پگھلڻا پیا اے۔ ہر دُوئے دیہاڑے اوہ آپڻیاں کور کمانڈراں کی کہٹھا کری اس بحران وچوں نکلڻے نی راہ پئے لوڑنے این، پر اُنہاں کی کوئی راہ پئی نی لبھڻی آپڻے 8 سالا دورے حکومت جسنے وچ اوہ آرمی چیف وی رئے آپڻی سیاسی بقائ نی جنگ لڑنے پئے این۔ اقتدار کُسے ہور بندے نیں حوالے کرنے آسطے تیار نی تے ناں ای آپوں رخڻے نیں قابل این۔

حال وچ ای مشرف تے اُسنیاں چمچاں مُلخے وچ ایمرجنسی لاڻے نی سوچی اس ایمرجنسی نیں نتیجے وچ بُنیادی حقوق معطل ہوئی جاڻے این۔ سپریم کورٹ نیں اختیارات کہٹ ہوئی جاڻے تے عام انتخابات ملتوی ہوئی جاڻے این۔

اسنے تُوں پہلاں اُنہاں سمجھوتے نی راہ اُسلے اختیار کیتی جدوں اُنہاں آپڻی حریف بینظیر بھٹو آلے پاسے آپڻا ہتھ اگے کیتے تے ڈیل نی کوشش کیتی۔ اسنے تُوں اُنہاں ہک کوشش ہور وی کیتی سی جے امریکی صدر جارج ڈبلیو بُش اُنہاں نی کنڈی کی تھاپڑ لاڻ تے اُنہاں نیں حق وچ کُج گلاں باڻ۔ ہس ویلے کوئی وی حربا کم نی اشنا پیئا۔ بینظیر نال وی ڈیل فائنل نہ ہوئی سکی، جدوں اُنہاں نیاں حمائیتیاں ایمر جنسی وچ ساتھ چھوڑے ناں لان کیتا تے مجبوراََ ایہہ فیصلہ وی بدلڻا پیئا۔

بُش نی حمایت ڈیموکریٹک پارٹی نیں امریکی صدارتی اُمیدوار نیاں اُنہاں الزاماں نیں ساہمڻے نیوی پئی گئی، جسنے وچ اُنہاں آخیا جے دہشت گردی نیں خلاف جنگ وچ مشرف دوغلی پالیسی اختیار کیتی ہوئی اے۔ ہس ویلے اصل رولا ایہہ وے جے جرنل مشرف ہر قیمت اپر اقتدار نی کُھرسی نال چمٹی تے رہڻا چاہڻے تے فوج اُنہاں نال اے۔ کور کمانڈر مشرف نی اقتدار نی چھتری تھلے لبھڻے آلیاں فیدیاں کی کُسے وی صورت چھوڑنا نی چاہڻے۔ اوہ ایہہ منڻے آسطے تیار نی جے حالات اُنہاں نیں قابو تُوں باہر ہوئی گئےاین۔

القاعدہ نی شاہ اپر صوبہ سرحد نیاں مختلف لاقیاں تے افغانستان نیں بارڈر نال نال بغاوت آپڻے عروج اپر اے 200 فوجی اس اگی وچ سڑی گئے این جد کیہ خُود کش حملا آور دو واری اسلام آباد وچ بڑی کے آپڻا کم کری رہے نیں، جسنی وجہ تُوں بہوں سارے لوک وی موئے این۔

بلوجستان وچ علیحدگی پسند قوتاں زور وچ آوڻیاں پیئاں نیں ڈر ایہہ اے جے چین بہوں بہلا آپڻیاں شہریاں نی پاکستان وچ اشنے اپر پابندی لائی چھوڑسی۔

جولائی وچ لال مسجد اسلام آباد ہوڻے آلے آپریشن وچ 600 تُوں چوکھے عسکریت پسند موئے جہیڑے پشلیاں 6 مہنیاں تُوں جمع ہوڻے پئے سن۔ جہیڑے بچی کے نسی گئے اُنہاں بدلہ کہنڻے ناں لان کیتا اے۔ خفیا اداریاں ایہہ دسیا اے جے 600 تُوں چوکھے طلبا جہیڑے لال مسجد وچوں نسے سن ہُڻ اوہ خُود کش حملہ آور بڻی گئے این۔ اسلامی جماعتاں ایہہ تہھمکی دتی اے جے اوہ مشرف نی برطرفی آسطے تحریک چلاسڻ تے مُلخے وچ شرعی حکومت آڻسن۔

سب تُوں زیادہ خطرہ جرنل مشرف کی سپریم کورٹ کولوں اے جس ایہہ عہد کیتا ہویا اے جے اوہ پاکستان نیں آئیں تے قانون ناں سر اُچّا کرسی۔ جرنل مشررف نیں ہتھوں اس ادارے کی وی ذلت ناں ساہمڻا کرنا پیئا سی۔ بہوں سارے کیس ایہو جئے نیں اُنہوں وچوں ہک ناں فیصلہ وی مشرف حکومت کی تھلے سٹی سکڻا اے۔

امریکی تے برطانوی سرکار ہمیشہ ای پاکستان وچ فوجی حکمراناں نیں سرے اپر ہتھ رخڻیاں آئیاں نیں۔ اُنہاں نی طرفوں کُسے وی نوے فوجی حکمران نی حمایت ناں مطلب ایہ ہوسی جے کروڑاں لبرل پاکستانی وی مغرب نال نفرت کرڻ لغی پیڻ۔

برطانوی سیکرٹری خارجہ ڈیوڈ ملی بینڈ آخیا اے جے اسلامی بُنیاد پرستاں نیں خلاف جنگ پاکستان تے افغانستان نیں اندر لڑنے نی لوڑ اے نہ کے عراق وچ۔ اُس ایہہ وی آخیا اے جے اس گلے نی لوڑ اے کیہ برطانیہ امریکا کی سدھا راہ دسڻے وچ مدد کرے۔

بہتر ایہہ ای اے جے مشرف کی باہرے نی راہ دسی جائے کیاں جے اوہ اغلیاں پنجاں سالاں آسطے باوردی صدر بڻنے ناں ایہہ اخلاقی جواز گنوائی رئے نیں۔ مغربی قوتاں کی چاہی ناں جے اوہ مُلخے نی بنڈی ہوئی سیاسی قیادت تے خُود سر فوج کی بشکارلی راہ لوڑنے وچ مدد دیڻ تاں جے ووٹاں ہوڻ تے عوام کی آپڻے نمائندے منتخب کرے ناں موقع دتا جائے جے اوہ کیہ چاہڻے این۔

نہ فوج تے نہ بینظیر کہھلیوں اس مُلخے کی بچائی سکڻے، بینظیر کی تے اس حقیقت ناں پتہ اے پر فوج کی نی پتہ۔ پاکستان کی غیر مُلخی دوستاں نی لوڑ اے اُنہاں کی ہُڻ ایہہ سمجھڻا چاہی ناں اے کیہ مشرف تے پاکستان کہٹھے نی ٹُری سکڻے۔

ایہو جئےخش قسمت سیاستدان بہوں کہھٹ ہوڻے نیں جنہاں نی مقبولیت آپڻیاں سیاسی جماعتاں تکر محدود نِی رہڻی۔ انسانیت امن تے محبت اپر لازوال یقین رخڻے آلے سیاستدان لوکاں نیاں دلاں وچ لہی جاڻے۔

جاوید ہاشمی وی پاکستان ناں خُوش قسمت سیاست دان اے جہیڑا آپڻے نظریات نال وابستگی تے دلیری نی وجہ تُوں سارے مُلخے وچ بہوں پسند کیتا جاڻا اے۔ لوک اسنے نال محبت کرنے تے اسنی عزت کرنے این۔

عوام ہمیشہ دلیر تے کھرے لوکاں نی قدر کیتی اے جنہاں فوجی آمراں نی اکھی وچ اکھ باہی کے گل کرنے نی کوشش کیتی اے۔

ہر بندہ نی سی جاڻنا جے چیف جسٹس افتخار احمد چوھدری کُڻ اے؟ دُنیاوی خُداواں نیں اگے آکڑی کے لوکاں نیاں دلاں وچ لہی گیا تے لوکاں حدوں ودھی کے اُسنا ساتھ دتا اُسنی مثال 9 مارچ تُوں کہھنی 20جولائی تک ناں سفر ہک ایہو جیئا معجزہ اے جسکی صدیاں تیکر پُہھلایا نی جائی سکڻا۔

باغی جاوید ہاشمی کوٹ لکھپت جیل وچ نکلیا تے پنجاب نیاں لوکاں اسنے اپر محبتاں نیاں نہراں بغائی چھوڑیاں۔ کوٹ لکھپت جیل تُوں کہھنی کے داتا دربار تیکر تے داتا دربار تُوں کہھنی کے بری امام تیکر لوک اُسنی چہلک تکڻے آسطے آپڻیاں کہھراں وچوں نکلی آئے۔ لوکاں فیر ہک واری ثابت کیتا جے آمراں نال ٹکر کہھنڻے آلے بندے نال آپڻی جان تُوں ودھی کے پیار کرنے این۔

پہلاں چیف جسٹس آف پاکستان جرنلاں نی نیندر حرام کیتی رکھی تے رہی کھہی کسر جاوید ہاشمی پُوری کری چھوڑی اسراں لغڻا اے جے لوک آپڻے حقوق نی آخری جنگ لڑنے آسطے تیار ہوئی گئے این۔ جرنلاں کول ہُڻ واپسی تُوں بغیر کوئی راہ نی بچیا۔

جاوید ہاشمی نیں استقبال تُوں حکمران سبق سخی کہھنڻ تے چنگی گل اے نئیں تے رہی کھہی عزت وی مٹی وچ رلی جاسی۔ اقتدار پہلاں ای جاڻا رہیا اے، چوھدری شُجاعت حسین ایمرجنسی نیاں گلاں پئے کرنے این۔ اُنہاں کی پتہ نی جسلے لوکاں نیاں دلاں وچ انقلاب بڑی جائے تے فیر اُنہاں کی ایمرجنسی تُوں ڈرایا نی جائی سکڻا۔ حالیں تے صرف جاوید ہاشمی پنجرے چُوں باہر آیا اے جس روز نواز شریف تے بینظیر مُڑی آئے مُخالفاں کی نسڻے ناں کوئی راہ نی لبھڻ لغا۔ لوکاں نیں اس آوڻے طوفان نال ٹکراڻے تُوں چنگا اے جے اُنہاں نیں حقوق منّی کہھندے جاڻ حکمران چالاقیاں تے چال بازیاں چھوڑی کے سدھی راہ اپر آئی جاڻ حالیں وی جے حکمراناں ہوش نی گولی نہ کھاہدی تے فیر مایوس تے اکّے وے لوک اُنہاں کی اس طریقے نال کہیرسن جے اُنہاں کی نسڻے ناں راہ نی لھبڻ لغا۔ پاکستان تے عوام ناں مفاد صاف سُتھرے الیکشناں وچ چھپیا ہویا اے۔

جرنل مشرف 8 سال اقتدار وچ رہے تے آپڻی من مانی کرنے رہے ہُڻ اوہ لوکاں آلے پاسے آپڻا مُونہہ پھیرڻ جہیڑا فیصلہ لوک کرڻ اُسکی عزت نال منڻ۔ جے لوکاں نی مرضی نیں خلاف کوئی فیصلا کیتا گیا تے عوام اُنہاں نیں اقتدار ناں تختہ اُلٹی چھوڑسن۔ جاوید ہاشمی ناں جنون ضُرور رنگ دیسی۔

ہس ویلے صنعت و تجارت اپر جرنلاں نی اولاد ناں قبضہ اے۔ غریب چکی وچ پیڻ ہوڻے پئے۔ مُلخے نیں دانشور ،لخاری، تے صحافی بے بس تے مجبور این۔

راہ اوکھی ضرور اے پر مایوسی گُناہ اے جاوید ہاشمی اوہ کُج کری دسیا اے جسنے بارے وچ سوچیا وی نی جائی سکڻا۔ اسٹیبلشمنٹ نیں باغی تے عوام نیں ہیرو جاوید ہاشمی نی رہائی حبس وچ ٹھنڈی ہوائوں ناں چہولا اے۔ جاوید ہاشمی پُہکھ، ننگ، تے افلاس کی بڑے کولوں تکیا اے۔ پاکستان وچ رہڻے آلے کروڑاں لوک جاوید ہاشمی تُوں ایہہ وی مید لائی بیٹھے این جے اوہ پاور پالٹیکس کی پیپلز پالٹیکس وچ بدلی کرنے وچ آپڻا کردار ادا کرسڻ، تے غربت مہنگائی تے بیروزگاری نیں خلاف جہاد کرسڻ۔   

بے کہھراں کی کہھار دیو! 

اس سال ساوڻے نیاں بدلاں سارے ملخے تے خاص کری تے بلوچستان نیاں پسماندہ لاقیاں وچ بارش تے سیلاب نیں پاڻیے بہوں نقصان کیتا۔ بارانِ رحمت بارانِ زحمت بڻی گئی۔ زہاراں ٹبر بے کہھر ہوئی گئے۔ چواں پاسے پاڻی ای پاڻی کھلی گیا دور دور تیکر کسے وی قسم نی مدد نی مید نِی دسی۔ بدلے نیں سیلابی پاڻیے وچ ڑہرنے آلے کہھر کچی مٹی گارے تے بانس چٹائیاں نیں بڻے وے سے جہیڑے ایڈے ڈاہڈے نِی سڻ جے اوہ پاڻیے ناں ریلا برداشت کری سکڻ آر۔

سوچڻے آلی گل اے جے انہاں کہھراں وچ رہڻے آلیاں لوکاں اپر کہیڑی قیامت تُڑٹی ہوسی۔ پہلی گل تے ایہہ وے جے انہاں کول تھیا ای کیہ سی؟ جو ایہہ سی اوی پاڻیے وچ چلا گیا۔ انہاں چہھونپڑیاں وچ رہڻے آلے لوک کُھلے آسماڻے بے چھت تے بےدر حیاتی گزارنے اپر مجبور ہوئی گئے نیں۔

جد کہ دوئے پاسے بڑے بڑے شہراں وچ ڈاہڈے پکّے تے کئی منزلہ کوٹھے تے لگژری فلیٹاں وچ آرام تے سکون نال رہڻے لوکاں کی بس اتنی تکلیف ہوئی جے اُنہاں نیں راہ پاڻیے ناؒ پہھرن گئے تے جغہ جغہ بارشے نیں پاڻیے سڑکاں اپر کھلی تے انہاں ناں راہ خران کرن نی کوشش کیتی۔ اُنہاں نیں کھاڻ پیڻ وچ فرق پیا نہ رہڻے سیڻے تے نہ لاڻے وچ۔ پر فر وی انہاں بے کہھر لوکاں نی نسبت چوکھا رولا دوہائی باہی تے بلدیاتی اداریاں کی چنگا ماڑا آخیا۔

کسے وی اہل دل اہل درد انہاں مصیبت ماریاں غریواں نیں بارے وچ کُج سوچیا، کُج محسوس کیتا جے انہاں ناں کیہ حال ہوسی؟

بلوچستان نیں ایہہ بے کہھر تے بے در لوک کُسے کولوں وی کُج نِی منگڻے پئے پر سرکار نی ذمواری اے جے انہاں نی مدد کرے۔ انہاں کی کھاڻے پیڻے ناں ساماڻ دتا جائے۔ انہاں نیاں رہڻے نیاں ٹھکاڻیاں کی بحال کیتا جائے۔ انہاں کی نواں کہھار یا کوئی نوی جغہ نی لوآڑ نِی اوہ آپڻے ای لاقے وچ آپڻیاں ای زمیناں اپر آباد ہوڻا چاہڻے نیں، جسراں پہلے سڻ۔ اصل کچی مٹی نی کنداں تے ٹاٹ چٹائی نال بڻے وے چہھگی نما کہھار جنہاں نیاں چھتاں نہ سیمنٹ تے نہ سریا منگڻیاں اوہ تے صرف بانس بلی تے ٹاٹ نال گزارہ کری کہنڻے نیں۔

ہِک بلوچ جڻے کولوں پچھیا گیا جے تساں چہھگیاں وچ کیّاں رہڻے اوہ؟ پکّے کوٹھے کیّاں نہ چاہڑی کہنڻے؟ اوہ زور زور نال ہسیا تے آخڻ لغا جسراں تُساں لوک چہھگیاں وچ نو رہی سکڻے اسراں اساں پکّے مکاناں وچ نہ رہی سکڻے۔ جسراں آخڻے این جے مخمل ناں کیڑا ٹاٹے وچ تے ٹاٹے ناں کیڑا مخمل وچ نِی رہی سکڻا اگر دوآں نی جغہ بدل شوڑی جائے تے اوہ بر رام ہوئی جاڻے نیں تے دوئے مری جاڻے نیں۔ اساں اساں غریو لوک نہ محل بنائی سکڻے آں تے نہ انہاں وچ رہی سکڻے آں۔ ساہڑے لاقے ایڈے دور تے غیر آباد ایں جے زندگی نی لوڑ نیاں شیواں جہیڑیاں شہراں وچ عام این اُتھے پہچی وی نِی سکڻیاں جے اگر کسے طریقے نال پہچی وی جاں تے اساں انہاں کی برداشت ای نہ کری سکڻے۔ کیّاں جے ساہڑے کول ایڈے پیسے نِی کے اساں انہاں کی خریدی سکاں۔

ساہڑے لاقے وچ سالاں گوشت نی شکل نِی دسڻی۔ جدوں کوئی ساہڑا مال ڈنگڑ ماندا ہوئی جاڻا اے تے اساں ایہہ سمجھڻے آں جے ایہہ مرنےآلا تے اساں مجبور ہوئی تے اسکی کوہی کہنڻے آں تے اساں کی گوشت لبھڻا اے تے اساں اسکی سکائی تے کئی مہیڻے استعمال کرنیں آں۔ نہ اتھے بجلی اے تے نہ فریج جے گوشت رکھی سکاں۔ نہ ای ساہڑے کول ایڈے پیسے این جے ایہہ چیزاں خریدی سکاں  تے استعمال کری سکاں۔

ساہڑے کول اتنے پیسے وی نِی جے آپڻیاں کوٹھیاں کی جہیڑے چٹائی بانس نال بڻے وے دوبارہ ٹھیک کری سکاں۔ ساہڑے لوک بڑے غیرت مند تے حقیقی ضرورت مند ہوڻے نیں باوجود کسے اگے ہتھ نِی اڈڻے۔ چہھگی اپر جہیڑا خرچ آوڻا اے جے حکومت اوہ چائی دے تے لوک کُج نہ کُج کری تے اپڻے رہڻے نیں ٹھکاڻے بنائے کہڻن۔ ہک سوال اپر اُس دسیا جے مہنگپائی بہوں ہوئی گئی اے جسنی وجہ تُوں ہک چہھگی اپر 10توں12زہار لغڻا اے۔ اکثر لوکاں ناں سارا سامان کھٹاں، پہھانڈے تیکر رہڑی گئے۔ انہاں کول کھاڻے پیڻے واسطیں وی کُج نِی۔

سرکار جشن آزادی اپر کروڑاں خرچ کرنی پئی اے۔ حالانکہ حکومت کی چاہی ناں سی جے اس سال ایہہ تقریبات نہ منائے آر تے اس اپر خرچ ہوڻے الی ساری رقم بلوچستان نیں غریب لوکاں اپر خرچ کرے آر اسراں حکومت اپر کوئی پہھار وی نہ پئے آر تے لوکاں نی مدد وی ہوئی جائے آر۔ پر اسراں نِی ہویا۔ شوبازی تے آتش بازی وچ کروڑاں رپئیاں کی اگ لائی گئی پر ٹہھول تاشیاں نیں شور وچ کسے وی غریباں نی واز نِی سُڻی۔

حکومت آپڻے مسائل وچ ایڈی پھسی وی اے جے اُسکی بلوچستان آلے پاسے توجہ دیڻے ناں ویلا ای نِی لبھڻا۔ خالی سُکے دعوے ای کرنی رہڻی اے۔ اگر حکومت مدد نیں ناں اپر کُج دیڻی وی اے تے اوہ وی بڑے بڑے سرداراں کی لبھڻااے۔ جہیڑا انہاں نی جیباں وچ لغا جاڻا اے۔ غریو اُتھے ناں اُتھے ای رہڻااے۔ ہُڻ تے کوئی مید وی باقی نِی۔ اساں کوئی بہوں سارا نِی سی منگیا اساں کی تے کہھار وی نِی چاہی ناں اساں کی تے صرف چہھگی چاہی نی اے۔

چَھل بَلو         ---          شیرازطاہر

اَج اتوارے ناں دیہاڑا سا،دفتروں چھٹی سی۔ فر وی مہاڑا دل پتہ نی کیّاں فزریں ناں بجڻا پیا سا۔ اللٰہ خیر کرے، کوئی ایہے جئی گل تے نِی سی۔ دیہاڑ ساری گزری گئی، کوئی پہھیڑی خبر عطر نِی آئی۔ کدے کدے ایویں ای مہاڑا دل پہھیڑیاں خبراں تے لڑائی مار کُٹائی آلیاں فلماں تکھڻے سوں دور ای رہڻا۔ میں ذاتیوں شریف،پہھلے ماڻس تے امن پسند جیا بندہ آں، رلی ملی جُلی کے گل کرنے آلا، کُسے کہھیڑے یا تماشے کولوں دور ای رہڻے نی کوشش کرنا آں۔

نماشاں سوں تھوڑی دیرپہل فون نی کہھنٹی بجی، مہاڑے دلے اچ سُتا وا چور چھٹ جاغی پیا۔ ہُڻ پتا نی کوئی کہہ آکھسی؟ پر اوہے ہویا جس نا مکی ڈرسا، وارثی نی زنانی ناں فون سی، بہوں کہھبراے وے بولڻے پئے سے۔

"بہلے اچھو اساں نیں چُوچے تہھڑا تہھڑ مرنے پئے گسنے، اپروں رات وی پیڻے آلی اے، وارثی اور وی کہھار نِیٖ"مہاڑا تے دل ٹہن لغا، جتنی جلدی ہوئی سکے پہچڻے آلی گل کرو"۔

سچ پچھو میکی چُوچیاں نیں مرنے ناں سڻی کے دکھ تے ضرور ہویا، پر اِس گلوں تسلی ہوئی گئی، خدا کوئی ہور گل نِی دسی، میں اُسے ویلے جیکٹ لائی گلوبند سرے نال پلیٹیا، موٹرسائیکل کڈھی کے ہولئیں جئی باہر کیتی، میں چاہڻا ساں، جے اماں کی کنسو نہ ای وے تے چنگا اے، پر گل اوئے ہوئی، میکی موٹرسائیکل باہر کڈھنیوں تکھی آخھڻ لغے۔

"پتر نماشاں پیڻے آلیاں آں، کویلے ویلے کُتھے جُلیا ایں؟ بہلامُڑیاں، رات باہی کہ نہ اچھیاں"

"اماں میں کوئی دور نہ جلیا، بس اتھے ای وارثی ہوراں ناں فون آیا، مُڑنا آں تس پریشان ناں ہو،میں بس تکھڻا سڻنا آں، کوئی دوائی دارو لخی کہ دئی آ ساں بعد اچ آپوں پئے استعمال کرسڻ"۔

میں تائوتا گلاں کرنیاں موٹر سائیکل سٹّارٹ کرناں سڑکے اپر آڻی چڑھیاں، سڑکے نی کالخ تے لُک جسرے اُڈری اُڈری موٹرسائیکلے نال پئی چُمڻی گچھے یافر اکھیاں اگے ہنیرا ڈوہنگا ہوئی گیا سا، میکی اووہے پچھلیاں دوآں ہفتیاں نی گل یاد آگئی، تے فوزیہ نیاں گلاں در مہاڑا تہھیان چلا گیا، بہوں اوکھا موٹرسائیکل سانبھیا، ہنگائوں چُھڑکنی گسنی سی۔

دیہوں اچرے اندر باہر ای سا، میں اُنہاں نیں مرغی خانے اپر پُہچی گیا ساں۔ کنسو کدی، چُپ چنک سی،کوئی ایہڈا رولا نِی سا، میں مرغی خانے نی چِک چائی پاسے کری کہ تکھیا،ماحول ٹھیک سا، ٹمپریچر وی پورا سا، چُوچے بہوں تندرست تے صحت مند سے، میں سوچیا میکی فیر اس ویلے بلاڻے ناں کہہ مقصد سا، مہاڑا دل ہک واری فر پغڑیا گیا، میں سوچیں پئی گیاں، صحیح تُک نہ لغے، بہرحال میں ہارن ماریا، وارثی نی زنانی دوڑنی دوڑنی باہر نکلی، میں فٹ مرغی خانے در مُڑنے نی کوشش کیتی، پر اُس میکی اندر اَشنے ناں شارہ کیتا، بُوہے نال ای گمیل سی، کبوتر اپر بیٹھے گمیلے وچ لہڻے نی تیاری پئے کرنے سڻ، چٹے سفید کبوتراں ناں رنگ کالا تدرا جیا لغڻا سا، میں آخیا "کبوتر کرے تندورے اچ تے نِی بڑے رہے؟"

نالے میں اگے پچھے نظر ماری، سڑکے آلی کالخ تے لُک آخی ناں مہاڑے نال ای آ رہی سی، میکی ہر پاسے توانکھ جئی پئی لغے، اچرے وارثی اوراں نی زنانی چِھڑی نِی پئی،

"تُوکی ہر پاسے کالخ ای پئی دسڻی،جہیڑی اساں نیں مونہاں اپر کالخ ملی وی، تُوکی اوہ نظر نِی اشڻی، جیہڑا فوزیہ اساں ناں مونہ کالا کری کہ چلی گئی اوہ کالخ نِی دسڻی،کلبوتر بہوں میلے تے کالے ہوئی گئے؟"

فوزیہ کی کہہ ہویا؟ میں تے پشیمان جیا ہوئی گیا آں، مہاڑا ہک دم ترّاہ جیا نکلی گیا،جتھے تھیا ساں، اتھے ای بٹہ جیا بڻی گیا ساں۔ فزریں ویلے ناں جہیڑا چور تے فتولا مہاڑے دلے اچ بڑیاواسا، باہر نکلی آیا میں ہکا بکاکھلتا واں ساں، اُس میکی بانہوں لپڑیا، تے اندر کہھنی گئی۔"فِر اوہے ہویا، جسناں اساں دواں کی ڈر سا"۔

"نانہہ ہُڻ فوزیہ کُتھے اے؟"

"فوزیہ گئی مر گئی، اُس نی لاش پئے لوڑنے آں، دوآ روز آ پئی لہبھڻی، کُرے غرق ہوئی گئی، موئی بج پئی، نِج جمے آر، نہ ای جمڻی تے چنگی سی، سارے مُلخے نی شہرت کہٹھی کری کہ مہاڑے آسطیں چھوڑی گئی۔ جچرے جیاں جیساں ایہہ کالخ تے اساں نیں مونہاں اپروں نِی لہڻ لغی، وارثی ہوراں کی تھاڻے بلایا وا نیں، میں تساں کی تاں بلایا، جے تساں کی کوئی تھوہ مقام، اُس نی کیڑ خبر، تھاہر پتہ وے، تے دسو، کوئی تے اُس ناں سِرا پیرا لائو، اُس موئی نی لاش تے نانہ ترّکے"۔

اوہ گلاں پئی باڻی سی تے میں خورے کُتھے چلا گیا ساں،پچھلے سال جدوں اُنہاں نواں نواں مرغی خانہ بڻایا سا، تے میں روز اُنہاں نیں کہھار چلا گچھاں، بندہ جس چیزے نال تعلق رخڻا وے اُسکی اُس نال دل چسبی ہوڻی، فر مہاڑا تے شعبہ وی ایہیے سا، گپ شپ لائیے، کُج دَسیے بائیے، کُج سڻیے، خیر میں دسیا جے میں ایس بی پولٹری وچ ملازم آں، جے تساں کی کوئی لوڑ پئی تے دسیا اے، میکی وی اُنہاں نی لوڑ سی، مہاڑا تے ایہہ کم سا،پر اللّٰہ کیتا اوہ مہاڑے توں باہر نِی ہوئے، تے اِس طراں اُنہاں ناں پہلا چُوچامیں ای بُک کیتا، چُوچا چنگا سا،چنگاپلیا، اللّٰہ اُنہاں کی فیدہ دتا، ویکسین آسطیں جدوں میں جاتکےکی پہھیجیا تے اُنہاں اُس کی موڑی پہیھیجیا ڈاکٹراوراں کی آپوں پہھیجو، میں وی اُنہاں ناں دل رخڻے نِی خاطرچلاگیا ساں، پلہ شلّا لوایا، پاٹیشن کرائی کہ اُنہاں کی دسیا، سمجھایا، جے نِکے چُوچےکی اِسرے شیکی کہ اگے کہٹھا کرنا۔ تھوڑے جیے چُوچے اِس نِکے جے کیبن اچ اندر کرنے، باقی چُوچے اُسے طرحے آزادرہڻ تے خوراک کھاڻ تے پاڻی پیڻ، اُنہاں اپر کوئی سٹریس نہ پئے۔ صرف کیبن آلیاں چُوچیاں وچوں میکی ہک ہک چُوچہ پغڑی دیڻے رہیو۔ اللّٰہ کیتا، دواں جڻے زنانی کی مہاڑی کوئی سمجھ آئی کہ نہ آئی، کم چلاڻے رہے۔ تھوڑے چرے بعد اُنہاں فوزیہ کی آلا ماریا، پُتر! توں نال ہوئی کہ چُوچے پغڑا میں چاء بڻا کہ کھنی آڻا نالے اُنہاں سمجھیا، فوزیہ سیاڻی اے، دس پڑھی وی اے،کُج اساں کولوں بہتر ای کرسی ویسے وی ایہہ کم ٹوٹل ان پڑھ بندے ناں نِی، فوزیہ میکی چُوچے لپراڻ لغ پئی، پراکھیاں مہاڑیاں اکھیاں وچ، تے چُوچے مہاڑیاں ہتھاں توں دو گٹھ دور میں آخیا۔

"نِکیے!مہاڑے مونہے در نہ تک، پتہ نِی ایہہ گل؛ اُس نیں کنّاں اچ پئی، کہ نِی پئی، ہک واریں تے اُس خالی ہتھ مہاڑے ہتھے وچ چائی دتا، تے زور زور نی ہسڻ لغی پئی۔ اُس ناں پیو وارثی وی نال ای پَرے بیٹھا چُوچیاں کی ڈکی ڈکی اگے پیاآڻنا سی۔ پر میں سمجھی گیاں کہ کُڑی ناں دل مہاڑے نال مستی کرنے اپر پیا کرے،یا میکی فر فول بناڻے نی کوشش پئی کرے۔ بہر حال ایہہ عمر ای ایہیے جئی ہوڻی۔ جس وچ بندہ دوئیاں کی فول بناڻیاں بناڻیاں آپوں ای فول بڻی جاڻا۔

میں تائے وچ ساں، میں آپوں تے کدے اتنا چر بہہ کہہ ٹیکے نِی لائے، لکّے وچ درد ہوڻ لغی پیڻا سی، اج اتھے دل رکھڻے ماریوں پھسی گیاساں، میں وی آخیا، چلو پہلی وار اے، اعتماد چنگی چیز اے، نالے اساں نیں کہھرے توں اُنہاں ناں کہھار کوئی ایہڈا دور وی نِی سی، پر اُنہاں ایہہ وطیرہ بڻائی کدا۔ جدوں ویکسین کراڻی وے، فون کھڑکائی شوڑن، ڈاکٹر ہوراں کی پہھجیا اے، اساں نی فرج وی کوئی نِی، دوائی خراب ہوئی گیسی، جاڻا پئے۔۔۔۔۔۔۔۔ فوزیہ ناں ایہیے شغل بڻی گیا،مستیاں کرنیاں، شرارتاں کرنیاں دوئے لفظاں وچ جس کی اکھ مٹکا آخڻے میں تاڑی گیاں۔ ایہہ ناں سمجھ اے، اسکی کُسے گلے ناں اچرے کوئی پتہ نِی، تہھی وی لاڈلی سی، وارثی ہوراں نی ہکے ہکے تہھی راڻی،سوہڻی تے کلہھی، ہر گلے نی اُسکی آزادی تے ارام سا، دس پڑھی کہ بالکل بہلی ہوئی کہ بہی رہی۔ میں کئی واریں وارثی ہوراں کی آخیا۔

"فوزیہ کی تس کالج داخل کرائی چھوڑو، کہھار کلہھی رہی کہ اے بیزار ہوڻی"۔ ہک روز میں وارثی ہوراں نی زنانی کی وی گلاں گلاں وچ سمجھایا،" اِسکی کُسے شغلے وچ لائی رکھو، نالے ایہہ مہاڑے نال بہوں کرڻ لغی پئی، مہاڑے تے اس نیں وچ عمرے ناں بہوں بڑا فرق آ، میں چنگا ناں لغڻا:۔ بےچاری وارثی ہوراں نی زنانی اللّٰہ پھلا کرے نیں، میکی اگوں کُج نِی آخیا، تے نہ ای گلے ناں برا منایا۔ بس آکھڻ لغے

"پر ایہہ گل فوزیہ کی کُڻ سمجھائے"

گلاں چلڻیاں رہیا، میں آپوں ای احتیاط برتنی شروں کری کدی، ہک واری آپوں گچھاں تے دوئی واری جاتک وکسینیٹر پہھیجی شوڑاں، کدے کُرے کہھسائی گچھاں، پر جدوں وی گچھاں اوہ کبوتراں آر ڈاری ماری کہ مہاڑے مونڈھیاں اپر آڻی بہئے، اچرے چنگا جیا منجی اپرنہ بواں تے چاء مہاڑے ہتھے وچ تے دنیا جہان نیں بسکٹ تے انڈے چائی مہاڑے اگے۔ میں اُسنیاں ساریاں گلاں کی سمجھڻا ساں، ہک کُہٹ وی مہاڑے سنگے وچوں اگے نہ وے، میں آخیا۔

" تک فوزیہ انِہاں گلاں سوں باز آ، مہاڑے نال بے وہلیاں ناں ماریا کر، نالے کُج عقل سخ،توں ہُڻ جوان ایں، جوان کُڑیاں چَھل بَل کرنیاں چنگیاں نِی لغڻیاں"۔

کئی واریں ماء وی اُسکی ٹوکی شوڑے، پر اوہ کدوں سی منڻے آلی، ساوڻے وچ چڑھی وی کسّی کدوں بہلی بہلی لہڻی، فوزیہ تے فر فوزیہ سی، چڑھی جوانی اُس کولوں پیر بُن نِی سے تہھرڻ ہوڻے، جس ویلے اوہ بہوں واریوں باہر ہوئی گئی میں اُس اپر سختی کرنی وی شروں کر کدی، پر اوہ مہاڑی سختی کی مہاڑی چاہت تے پیار نیں رنگاں وچوں کوئی رنگ سمجھڻی رہی، اصل گل نہ سمجھی۔ میں فِر پکا گشڻا بند کری چھوڑیا۔ ویکسین کرڻ ویکسینیٹر چلا گچھے۔ ہک روز میں سویلے سویلے اُٹھیاں تیاری پیاں کرناں ساں جے فوزیہ ناں فون کھڑکیا، اللّٰہ خیر کرے،فوزیہ آپوں سی، بولی

"اساں نیں چُوچے اج ای آئے ابا ہوراں کہھار کوئی نِی زرا تُس تکی سڻی کہ تے کھولی کہ دئی گچھو"

اوہ سب کُج جاڻنی سی، اتنا عرصہ ہویاپر میں سمجھی گیاں، نالے کُج مہاڑا دل وی براگیا وا سا، میں آخیا اِسے بہانے میں فوزیہ کی تکی ایساں، میں اُس ناں دل رخڻےماریوں چلا گیاں،اُس ناں وی قصور کوئی نِی سا، ایہے نیک بخت عمر ای ایہیے جئی ہوڻی ،خواہ مخواہ بندے ناں دل کپّے ڈاہلے آرٹہھڻے ناں پیا کرنا۔ بندے کی ککّرے نی چیڑوں آر نالوں لہڻے ناں دل نِی کرنا۔ میں گیاں تے فوزیہ کلہھی سی، پر اُس روز اُس وچ اوہ مستی نِی سی، میں اندر بڑیاں ای آں تے اوہ مہاڑے پیراں اچ پئی گئی۔

"اللّٰہ ناں واسطہ اے مہاڑی مدد کرو، تے مکی کُرے کہنی جُلو، میں تساں نال جُل ساں، میں اتھے ہک روز نہ رہی سکڻی"۔

اُس نیں اتھروں دریا آر پئے بغڻے سے، جہناں وچ کچیاں اٹّاں نی سرخی کُہھلی کُہھلی کہ باہر پئی اسڻی سی، زندگی اچ پہلی واریں میں اُس کی چُپ چویتا تکیا سا، اُس نیں ہوٹھ چہکھڑے نی واءو نال کھڑکڻے بوہیاں آر ہٹھ اپر پئے ہوڻے سے، ساہ اُس نیں پیٹے وچ مٹڻا نِی سا پیا، مہاڑے نال چُمٹی گی۔ کسے کڑی نیں مونہے وچوں ساہ تے پنڈے وچوں نکلڻے سیکے ناں میکی پہلی واری احساس ہویا سا، میں چوکھا چر اُس کی نال نہ لائی سکیا تے ہک دم پرے ہٹائی کہ پُچھیا، اوہ دِسے نہ، اُس ناں ہٹکورا نِی سا کھلڻا، آخیر اوہ ذرے صبرے وچ ہوئی تے بولی۔

" میں کُسے جائی جوگی نہ رہی، مہاڑے پیٹے وچ بچہ آ، میں کُھوہے وچ چھال ماری مری گیساں، میں نہ بچی سکڻی"۔

مہاڑے سرنڈے کھلے ہوئی گئے، پکے وے پھوڑے آر مہاڑے پنڈے اپر ہتھ ناں پیا لغے، میں اگوں ناں پچھڻے جوگا رہیا ناں باڻے جوگا، مہاڑا دماغ تے سر پھوانٹیاں کھاڻ لغی پیا۔ اوہ آپوں ای فر بولی"ہٹکوریاں وچ ادھیاں ادھیاں گلاں کرنیاں اُس میکی سمجھایا،

"ایہہ سب کُج تساں ناں قصور آ، تُس مہاڑے نال نفرت ناں سیو کرنے تے ایہہ دیہاڑا میکی نہ تکڻا پئے آر، میکی تساں ناں ویکسینیٹر سبز باغ دسڻا رہیا، فِر اتھے تک نوبت آئی۔

مہاڑی کھل آخی ناں کِسے ِچھکی کہ پیراں وچ ٹھیر کری شوڑی، وچوں چٹی شفید چربی نظر اچھڻ لغی پئ، اتنا ننگا میں اُس نیں اگے پہلی واری ہویا ساں، میکی آپڻیاں پہھیڻاں، ماوریاں دار خیال آ گیا تے دل غوطے ای غوطے کھاڻ لغی پیا۔ مہاڑیاں اکھاں اگے پُلس ای پُلس ہوئی گئی، واقعی میں مجرم ساں، میکی اُسکی اسرے کسے نیں حوالے نِی سا کرنا چاہی ناں،ایہہ غلطی مہاڑی نِی تے فر کُسنی اے، میں بڑا پچھتایاں، پر کہہ ہوئی سکڻا سا، میں فیصلہ ناں کری سکیاں، اوہ مہاڑی چھاتی کُٹے تے روئے کہھڑی کہھڑی آکھے۔

"تُس مہاڑی مدد کری سکڻے او، تس طارق کی لوڑی کہ آڻی سکڻے او"۔

پر اُسکی کہہ پتہ کہ اوہ خبیث مہینہ پہلوں تنخواہ کِدیوں بغیر کمپنی وچوں غائب سا، بہر حال میکی ساری کہاڻی سمجھ آگئی، پر میں کوئی فیصلہ نہ کری سکیاں۔ مہاڑے کول آپڻے سر باہڻے توں علاوہ کوئی چارہ نِی سا، میں اُس کی روڻا تہھوڻا اُتھے ای سٹی کہ چلا گیاں۔

ساری رات میکی نیدر نِی آئی، اسرے پتہ لغے، جسرے سارے راہ پنچر ہوئی موٹرسائیکلے کی میں تہھروڻا رہیاں واں، انج انج مہاڑا دخڻا پیا سا، سِر پھڻے آپرآیا واسا، جہیڑا طوفان اشڻے آلا سا، اُس وچ شائیت میں وی آ گچھاں۔ ایہہ سوچی کہ کُرے کُرے میکی وی غش جئی آ گچھے۔ ساری رات سُل سُل کرنیاں گزری گئی۔

سویلے اُٹھڻ سار میں اُنہاں نیں کہھار چلا گیاں، تےساری گل وارثی ہوراں نی زنانی کی سڻائی چھوڑی، پر ایہہ نِی دسیا جے اُس نیں پیٹے وچ بچہ آ، ہاں! ایہہ ضرور دَسیا جے ایہہ گل ودھی گئی تے ہوئی سکڻاں کل پرسوں تُساں نی عزت وی لہی گچھے۔ بہوں چنگی زنانی سی،اُس مہاڑی گلے ناں فِر وی برا ناں منایا۔ ماوریاں تے بڈھیاں کولوں پیٹ کدوں چھپے رہی سکڻے، اوہ جاڻنی سی پر تہھیو نِی ضد تے لاڈے اگے مجبور سی۔

اج جس ویلے اُس میکی فون کری کہ بلایا تے پہل ای ایہہ گل آخی"فوزیہ اساں نیں مونہاں اپر کالخ ملی کہ نکلی گئی" میں آخیا۔

"نِی اوہ مہاڑے مونہے اپر وی کالخ ملی گئی۔ کاش! میں اُس کی سہارا چائی دیاں آر، میں آپڻی زندگی برباد کری کہ تساں نی عزت بچائی کناں آر"

پر ہُڻ ویلا گزری گیا سا، ویلے سِر مہاڑی زبانے وی پرت نِی کھاہدا۔ اچرے وارثی ہور وی تھاڻیوں مُڑی کہ آ گئے۔ اوہ مہاڑے نال کُج باڻ لغے سے، زنانی مڻع کرائی شوڑیا۔

"میں سب کُج بائی رہی آں"

کہہ ہوئی سکڻاں سا، جہیڑی رپوٹ اُنہاں تھاڻے لخاڻی سی اوہ لخائی چھوڑی سی۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔عزت ہو وے یا بےعزتی۔

رات زیادہ ہوڻی گسنی سی، میں نماشاں توں پہلاں ناں آیا واں ساں، اُنہاں کی کلہھیوں چھوڑی کہ جاڻے اپر دل وی نِی سی کرنا۔ سوچیا اماں کی فکر ہوسی، ایویں دلے وچ سو سو خیال کری پتہ نِی کہہ کہہ سوچڻے رہسڻ۔ اماں کدے چنگا نِی سی سوچیا، وارثی نی زنانی مہاڑے نال نال آئی، میکی ایہیے پتہ لغا جسرے میں اُس نی منجی کی مونڈھا دِتا ۔ اگر بتیاں نی خشبو میکی پہل ای قبرستان چوں اچھڻ لغی پئی۔ ایہہ حوصلہ کیتا جے موٹر سائیکل سٹارٹ کرنے سوں پہلوں میں آخیا۔

"اللّٰہ نہ کرے، جے اوہ خودکشی کری گئی تے فِراُس ناں پوسٹ مارٹم نہ کرایا اے، دیہی کہھنی لاش کہھارکہھنی اچھیا اے" میں اتنا آخیا تے لت رکھی پر موٹر سائیکل آخی ناں کُسے آپوں باغے آلے کھوہے دار موڑی شوڑی۔ فوزیہ مہاڑے نال جیہڑیاں گلاں کرنی سی اوہ سچیاں سڻ، کیّاں جے چھوٹے آلی کوئی رگ اُس نیں اندر تھئی ای نِی سی۔ میں موٹر سائیکلے نی بتی اُدھرے کھوہے دار کری کہ موٹر سائیکل سٹارٹ چھوڑ دِتا، آپوں کھوہے کول چلا گیاں۔ تھوڑا جیا لمکی کہ تکھیا اُس نی گرم فیروزی رنگے نی شال تھوڑی جئی تھلے بوٹیاں نال اڑی وی دِسی۔ کھوہ بہوں پراڻا سی، وچ بوٹی چہٹی وی بہوں سی، میں لمکی کہ ہتھ باہیا، شال چھکی کہ باہر کڈی آندی، پرسیو مہاڑیے گہھٹیاں داروں نکلی آیا۔ عجیب خوفے تے ڈرے میکی رگیدی کدا۔ شال میں اُتھے ای سڑکے نال سٹی چھوڑی۔ کنّاں نیاں کنوتیاں سوئیاں کہھٹ ہوڻ لغی پیاں کنّاں اپر پلیٹیا گلوبند میں لاہئ چھوڑیا، جیکٹ لائی کہ میں موٹرسائیکل نیں ہینڈلے نال لائی شوڑی، گریبان کھولی چھوڑیا، سارے راہ ہوا پیڻی رہی پر گرمی میکی فر وی چائی رکھیا۔ کہھار آیاں تے سردی چائی کدا، سستی نیں کڑاہ تے ملبے چڑھی گئے، متھے کی ہتھ ناں لغے۔ اماں مہاڑی حالت تکھی کہ ڈری گئی، فٹ مہاڑے اپر رضائی تے کمبل جوڑی کہ باہے، پر میں ایہیے آخاں جے چھ،چھ رضائیاں وی ہوڻ تے مہاڑا سیں نِی سی چکڻ لغا۔ مہاڑی کند منجی اپر نہ پئی لغے، اماں ہوراں فر مہاڑے کولوں پچھیا۔

"کُرے ڈاہڈی جائی توں تے موٹر سائیکل نِی لنگایا؟"

میکی کھوہے آلی گل یاد آ گئی" آخاں!باغے آلے کھوہے کولوں لنگتا ساں، تے نالے اُتھے تھوڑی جیا چر کھلتا ساں"۔

"مہارا خیال ٹھیک نکلتا ناں، اوہ کھوہ اساں نیاں عاماں توں اسے طرے آ۔ ڈہڈا تے خونی کھوہ، اوہ ہر سال کِسے ناں کِسے ناں خون نہ کہھنی رہے باز نِی اَسنا۔ پُتر چنگا ہویا توں بچی گیاں اے، ہتھاں ناں دتا کاری آگیا۔ اُتھے ضرور کوئی نہ کوئی مویاہوسی، ایویں تُکی ایہے کڑاہ سستی نِی سی چڑھنی۔توں اُتھے کُج تکیاتے نِی؟"

"آخاں اماں ایہیے گل اے، اوہ چَھل بَلو سی"

میں کہھڑی کہھڑی ایہیے آخڻ لغی پیاں، اماں کی سمجھ نہ لغی، اُس مہاڑے اپر ہک ہور رضائی باہی شاڑی، تے آکھڻ لگی۔

"جاتکے کی بخار بہوں تیز آ،بخار اِس نیں دماگے دار چڑھی گیا"۔

پر سویلے اچرے چنگی جئی لو وی نِی سی ہوئی، پورے گرائیں اِچ رولا پئی گیا جے باگے آلے کھوہے ہک مشوم کُڑی ننی جان چائی کدی، ایہہ مشوم کُڑی کڻ سی میں تے جاڻنا ساں۔

"فوزیہ۔۔۔۔۔۔چَھل بَلو